Η Mουσικη εκπαίδευση στην προσχολική ηλικία
Ποια είναι τα οφέλη της μουσικής αγωγής στην προσχολική ηλικία;
Στην προσχολική ηλικία τα οφέλη της μουσικής αγωγής είναι ιδιαίτερα σημαντικά καθώς το μικρό παιδί αναπτύσσεται γνωστικά, ψυχικά, συναισθηματικά αλλά και σωματικά. Το νήπιο μέσα από τη μουσική/μουσικοκινητική αγωγή ανακαλύπτει τις δυνατότητες του σώματός του και εξασκεί τις αισθήσεις του, δηλαδή την όραση, την ακοή και την αφή. Επίσης, μαθαίνει να προσανατολίζεται στο χώρο, καλλιεργείται η μνήμη, η δημιουργικότητα και η επικοινωνία. Μέσα από το σώμα και την κίνηση αντιλαμβάνεται τις ρυθμικές αξίες και παράλληλα γυμνάζεται. Τέλος, είναι σημαντικό το γεγονός ότι οι δραστηριότητες της μουσικοκινητικής αγωγής το βοηθούν στην ταχύτερη ανάπτυξη του λόγου και στον εμπλουτισμό του λεξιλογίου (Κιτσαράς, 2001).
Ο σκοπός της μουσικής αγωγής στο νηπιαγωγείο δεν είναι να γίνουν τα παιδιά μουσικοί, αλλά να τα βοηθήσει να γνωρίσουν τους ήχους του περιβάλλοντος και να μπορούν να τους αναπαράγουν με τη φωνή, το σώμα ή κάποιο μουσικό όργανο ρυθμικά, μελωδικά και τονικά. Έτσι, είναι πολύ σημαντικό ο εκπαιδευτικός να χρησιμοποιεί τις κατάλληλες κάθε φορά μεθόδους και τεχνικές, ώστε τα παιδιά να αναπτύξουν το νοητικό και πνευματικό τους κόσμο δημιουργικά. Μέσα από το μάθημα της μουσικής θα μπορέσουν να αντιληφθούν τους ήχους και να τους παράγουν (μίμηση), να κινούνται στο ρυθμό (ρυθμικά μοτίβα), να τραγουδούν, να παίζουν μουσικά όργανα και να αυτοσχεδιάζουν. Με αυτό τον τρόπο θα μπορούν να εκφράζουν τα συναισθήματά τους εύκολα, αβίαστα και δημιουργικά (Κόφφας, 1993).
Ένα νήπιο μπορεί να αντιληφθεί μέσα από τις δραστηριότητες του νηπιαγωγείου ότι για να παραχθεί μουσική δεν είναι απαραίτητο το μουσικό όργανο, αφού μπορεί να παραχθεί και μέσα από το ίδιο μας το σώμα. Έτσι, τα παιδιά μαθαίνουν σταδιακά το σώμα τους και τις δυνατότητές του. Επιπλέον, εκτός από το σώμα ο ήχος παράγεται και μέσα από ποικίλα και διαφορετικά υλικά. Τα μικρά παιδιά κατανοούν ότι τα υλικά που υπάρχουν τόσο στη φύση όσο και στο σχολείο ή στο σπίτι εάν αξιοποιηθούν σωστά μπορούν να παράγουν μουσική. Για παράδειγμα, το ξύλο, η πέτρα, το μολύβι, το χαρτί κ.ά. μπορούν να δώσουν ρυθμό και μουσική εάν τα αξιοποιήσουμε σωστά. Αφού, λοιπόν, εδραιώσουν με βιωματικό τρόπο αυτές τις γνώσεις έπειτα ο εκπαιδευτικός προβαίνει στη διδασκαλία των μουσικών οργάνων, των κατηγοριών τους (κρουστά, έγχορδα κ.ά.) κ.λπ., ώστε τα παιδιά να μπορούν να τα χρησιμοποιούν αλλά και να μπορούν να φτιάξουν και τα δικά τους αυτοσχέδια όργανα (Δαφέρμου, Κουλούρη & Μπασαγιάννη, 2006). Η γνωριμία με τα μουσικά όργανα μπορεί να γίνει με δομημένες ή ελεύθερες δραστηριότητες μέσα στην τάξη. Αρχικά, ο παιδαγωγός μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτοσχέδια μουσικά όργανα ή να δώσει την ευκαιρία στους ίδιους τους μαθητές να κατασκευάσουν τα δικά τους. Οι κατασκευές αυτές δεν χρειάζεται να είναι πολύπλοκες αρκεί τα παιδιά να χρησιμοποιήσουν τη φαντασία και τη δημιουργικότητά τους. Ο παιδαγωγός μπορεί να παρέχει ερεθίσματα, όπως ποικίλα υλικά, εικόνες από πραγματικά μουσικά όργανα, μουσικούς ήχους, πραγματικά όργανα κ.λπ.
Σε ένα δεύτερο επίπεδο, ο παιδαγωγός μπορεί να επιδείξει στους μαθητές τα πραγματικά μουσικά όργανα ώστε να τα περιεργαστούν, να παίξουν με αυτά και να τα συγκρίνουν με τις δικές τους κατασκευές (Καραδήμου- Λιάτσου, 2001). Για παράδειγμα, οι μαθητές έχουν κατασκευάσει ατομικά ή ομαδικά μαράκες με χαρτόνι και πλαστικά ποτηράκια. Ο παιδαγωγός τους δείχνει το πραγματικό όργανο και επεξεργάζονται όλοι μαζί τις ομοιότητες και τις διαφορές των δύο οργάνων.
Η εξοικείωση με τους ήχους και η γνωριμία με τα μουσικά όργανα έχουν πολλούς και σημαντικούς παιδαγωγικούς στόχους, οι οποίοι εμπεριέχονται στο Πρόγραμμα Σπουδών του νηπιαγωγείου. Αυτοί είναι οι μαθητές να (Καραδήμου- Λιάτσου, 2001):
Ως προς την κατασκευή μουσικών οργάνων:
-Εξερευνήσουν τα υλικά
-Να αναπτύξουν τη δημιουργικότητα και τη φαντασία τους
-Να προβούν σε συγκρίσεις των κατασκευών τους
-Να αναπτύξουν τις κινητικές τους δεξιότητες
-Να ανταλλάξουν ιδέες
-Να μάθουν να συνεργάζονται
Ως προς την ακουστική αναγνώριση, τη σύγκριση ήχων και τον πειραματισμό:
-Να αναπτύξουν την παρατηρητικότητά τους
-Να αυξήσουν την ικανότητα συγκέντρωσης και εστίασης της προσοχής
-Να καλλιεργήσουν την ακουστική μνήμη
-Να μάθουν να προβαίνουν σε σύγκριση και κατάταξη ήχων
-Να αναγνωρίζουν και να διακρίνουν ήχους
-Να εξοικειωθούν με τις μουσικές έννοιες
-Να εμπλουτίσουν το λεξιλόγιό τους αναφορικά με θέματα μουσικής, κίνησης και ήχου
Ως προς τα ρυθμικά παιχνίδια:
-Να μάθουν να ελέγχουν και να συντονίζουν τις κινήσεις τους
-Να μάθουν να συντονίζουν κίνηση και φωνή ή/και ήχο
-Να αποκτήσουν αίσθηση του ρυθμού
-Να γνωρίσουν τις μουσικές αξίες
-Να μάθουν να προσαρμόζουν την κίνηση με το ακουστικό ερέθισμα
Ως προς τη δημιουργικότητα:
-Να μάθουν να εκφράζουν τα συναισθήματα και τον ψυχισμό τους με ποικίλους τρόπους (κινητικά, μουσικά κ.λπ.)
-Να μάθουν να ανταλλάσσουν ερεθίσματα
